W okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2025 r. polska Policja odnotowała 543 przypadki przestępstw motywowanych uprzedzeniami, co oznacza wzrost o 41% w porównaniu z tym samym okresem w 2024 r., kiedy było ich 384. To wyraźny sygnał, że problem przestępczości z nienawiści staje się coraz bardziej widoczny w naszym kraju.
Przestępstwa z nienawiści, choć w polskim prawie nie mają formalnej definicji, są określane jako działania wymierzone w ludzi lub ich mienie ze względu na cechy chronione, takie jak rasa, pochodzenie etniczne, religia, płeć, wiek, niepełnosprawność czy orientacja seksualna. W praktyce Policja posługuje się definicją Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE, która obejmuje szeroki katalog cech chronionych.
Jak podkreślają eksperci, kluczowa w ściganiu takich przestępstw jest motywacja sprawcy, która musi być związana z uprzedzeniem wobec określonej grupy społecznej. Przestępstwa te mogą przyjmować różne formy – od znieważenia czy groźby karalnej, przez pobicie, aż po propagowanie faszyzmu czy używanie symboli wspierających agresję Rosji na Ukrainę, które od 2022 r. są w Polsce ścigane z mocy prawa.
Policja od lat rozwija mechanizmy zwalczania tego rodzaju przestępczości. Od 2015 r. działa system monitoringu przestępstw z nienawiści, a w każdej komendzie wojewódzkiej oraz w stołecznej Policji powołani są koordynatorzy odpowiedzialni za analizę postępowań i rozpoznawanie skali zjawiska. Dane te służą również do określania potrzeb szkoleniowych funkcjonariuszy i podlegają ścisłemu nadzorowi prokuratury.
Rybnicki nastolatek bohaterem – pomógł zaatakowanej kobiecie w centrum miasta
Phishing – uważaj na oszustów w sieciDziałania Policji nie ograniczają się jednak do ścigania sprawców. Ważnym elementem jest także edukacja i uwrażliwianie społeczeństwa na różnorodność w aspekcie rasowym, etnicznym, wyznaniowym czy seksualnym. Jak podkreślają przedstawiciele służb, przeciwdziałanie przestępstwom z nienawiści wymaga zarówno skutecznego egzekwowania prawa, jak i budowania świadomości wśród obywateli.
W obliczu rosnącej liczby takich incydentów Policja apeluje o zgłaszanie przypadków dyskryminacji i przemocy motywowanej uprzedzeniami. Tylko w ten sposób możliwe jest skuteczne chronienie ofiar i ograniczanie zjawiska, które narusza podstawowe prawa człowieka.
Źródło: KMP Rybnik